Kryzys w przedsiębiorstwie – przyczyny

Skomentuj

Zarządzanie
kryzys w przedsiębiorstwie

Globalizacja, kryzys gospodarczy, przełomy na rynkach krajowych i międzynarodowych istotnie wpływają na działalność i funkcjonowanie przedsiębiorstwa. Niewątpliwe bardzo ważnym działaniem zarządzających jednostką jest kontrolowanie i wykrywanie zagrożeń wpływających na działalność przedsiębiorstwa, przeciwdziałanie im oraz  szybkie reagowanie na zachodzące zmiany zarówno w otoczeniu jak i wewnątrz podmiotu.

Szybkie wykrywanie lekarstwem na kryzys w przedsiębiorstwie

Ze względu na otwarte rynki i międzynarodowe powiązania wielu spółek, upadłość jednej z nich jest odczuwalna dla pozostałych i niesie wiele konsekwencji zarówno dla gospodarki jak i dla społeczeństwa. Należy wskazać, że bankructwa mają także pozytywne skutki, ponieważ oczyszczają rynek z nierentownych jednostek. Naturalna selekcja jednostek niekonkurencyjnych jest wskazana. Zawsze istnieje pewna liczna naturalnych zgonów, która wynika z realokacji zasobów. Nieefektywne przedsiębiorstwa są zastępowane przez konkurencyjne. Jednocześnie należy mieć na uwadze, że niewypłacalność nie dotyczy tylko małych i słabych jednostek. Kumulacja negatywnych czynników, takich jak brak informacji, niewłaściwa kontrola czy złe decyzje zarządcze mogą doprowadzić do upadku także silnych i prężnie działających podmiotów. Ze względu na fakt, że symptomy kryzysu pojawiają się znacznie wcześniej niż dochodzi do bankructwa, podstawowym zadaniem kierowania jednostki jest szybkie zidentyfikowanie ryzyka zagrożenia upadłością i podjęcie kroków przeciwdziałających. Zarówno przejściowe problem jak i porażka negatywnie odbijają się na zaufaniu społecznym, ponieważ upadek często kojarzony jest z oszustwami przez to wyjście z kryzysu staje się jeszcze trudniejsze. Przedsiębiorcy, którzy chcą rozpocząć działalność po upadłości napotykają na problemy z dostępem do finansowania oraz w kontaktach z kontrahentami. W związku z powyższym podniesienie się po upadku jest dużym wyzwaniem.

Najpierw strategia

Pierwszych oznak pogarszającej się sytuacji jednostki należy upatrywać w sferze strategicznej m.in. utrata przewagi konkurencyjnej. Błędy powstałe tutaj, przenoszą się na działalność operacyjną, i w konsekwencji na problemy ze zdobyciem kapitału, konieczność wyprzedaży majątku, ze względu na nadmierne zadłużenie, spadek płynności i brak wypłacalności.

Przyczyny upadłości

Przyczyny upadłości różnicują się w zależności od branży w jakiej działa jednostki. Wśród przedsiębiorstw budowlanych główną przyczyną upadłości jest utrata płynności finansowej. W branży handlowej dominującym czynnikiem sprawczym jest wzrost konkurencji ze strony pojawiających się hipermarketów oraz problemy w ściąganiu należności od odbiorców. Odmienne powody przeważają w zakładach produkcyjnych, gdzie problemem jest nadmierne zadłużenie, czyli źle dobrana struktura finansowania oraz brak odbiorców przejawiający się nadmierną bazą produkcyjną w stosunku do sprzedaży.
W sektorze usług przeważa brak doświadczenia i niskie kwalifikacje menedżerskie kadry zarządzającej. Warto dodać, że wiek przedsiębiorstwa jest bardzo mało istotnym czynnikiem upadłości. Przedsiębiorstwo w początkowej fazie działalności posiada zapas kapitału pozwalającego na przetrwanie. Zakłady upadają w wyniku transformacji, zmian rynku lub sytuacji polityczno – społecznej bez względu na fakt, w jakiej fazie cyklu życia przedsiębiorstwa się znajdują. Znaczną rolę posiada natomiast wielkość przedsiębiorstwa (liczona w wielkości zatrudnienia) i jej lokalizacja. Jednak istnieje grupa przedsiębiorstw w zależności od miejsca w cyklu życia, które są bardziej narażone na ryzyko bankructwa. Należą do nich:

  • jednostki o gwałtownym i bardzo szybkim wzroście i młodym stadium działalności; firmy te często omijają fazę stabilnego wzrostu, przechodzą od razu do etapu schyłku,
  • firmy dojrzałe, które stopniowo i wolno wychodzą z okresu stabilizacji i chylą się ku upadkowi, są bardziej wrażliwe na sytuacje kryzysowe,
  • przedsiębiorstwa rozpoczynające działalność, bardzo młode, mające duże ryzyko w działalności operacyjnej i finansowej.

Warto podkreślić, że hierarchia przyczyn upadłości zmienia się w czasie. Z biegiem czasu pojawiają się też nowe źródła zakłócające działalność spółek. Przyczynami zmian są m.in. postępujący proces globalizacji i tworzenie ponadnarodowych korporacji. Do najnowszych pojawiających się czynników i uwarunkowań upadłości przedsiębiorstw należą: kreatywna rachunkowość oraz zbyt wolne reagowanie na innowacje.

Co począć, gdy kryzys w przedsiębiorstwie już wystąpił?

Jednostki w różny sposób radzą sobie z sytuacjami kryzysowymi. Nie zawsze zagrożenie upadłością kończy się bankructwem przedsiębiorstwa. Często procesy naprawcze pozwalają przedsiębiorstwom odzyskać stabilność funkcjonowania. Konieczne jest stosowanie przed przedsiębiorstwa systemów wczesnego ostrzegania. Ważne jest zauważanie niekorzystnych zmian zarówno wewnątrz firmy oraz negatywnego wpływu otoczenia na kondycję firmy. Należy na bieżąco kontrolować sytuację finansową przedsiębiorstwa i porównywać ją z wynikami osiąganymi przez innych w branży. Warto także dywersyfikować swoją działalność. Źródłem upadłości może być spadek płynności działalności głównego (lub jedynego) odbiorcy lub wycofanie się go ze współpracy.

Kryzysom tak jak chorobom najlepiej przeciwdziałać

Jednocześnie wskazuje się, że nie ma jednego, uniwersalnego sposobu radzenia sobie z kryzysem w przedsiębiorstwie. Jednostka powinna dostosowywać się do zmieniającego się otoczenia oraz rozpoznawać i szybko reagować na pojawiające się symptomy i przyczyny wskazujące na ryzyko upadłości. Najczęściej podawanymi sposobami wali z kryzysem jest determinacja kadry zarządzającej we wprowadzanych zmianach, jasne wytyczne dla pracowników wszystkich szczebli, opracowanie celów planowania budżetu oraz personelu, stałe monitorowanie zmian w otoczeniu i wewnątrz przedsiębiorstwa, aktywny udział pracowników w procesie restrukturyzacji, profesjonalna ocena sytuacji finansowej przedsiębiorstwa, wprowadzenie planowania strategicznego oraz jego analiz.

 

Bibliografia:

Niebieszczańska W., 2013, Postępowanie naprawcze oraz upadłościowe w ograniczaniu negatywnych skutków kryzysu finansowego przedsiębiorstwa, w: Adamska A., Mączyńska E. (red.), Upadłości, bankructwa i naprawa przedsiębiorstwa, Oficyna Wydawnicza Szkoła Główna Handlowa
w Warszawie, Warszawa.

Prusak B. (red.), 2007, Ekonomiczne i prawne aspekty upadłości przedsiębiorstw, Difin, Warszawa.

Porada – Rochoń M. (red.), 2009, Restrukturyzacja przedsiębiorstw w procesie adaptacji do współczesnego otoczenia. Perspektywa międzynarodowa, Difin, Warszawa.

 

Katarzyna Pietrzak

Jestem pracownikiem Działu Księgowości i Kadr DC Centrum Sp. z o.o.
oraz absolwentką finansów i rachunkowości na Uniwersytecie Ekonomicznym
w Poznaniu. Zajmuję się uproszczoną księgowością oraz prowadzeniem ksiąg handlowych. Uwielbiam wyzwania, które stawia świat podatków. W wolnym czasie chętnie osładzam życie przyjaciół domowymi wypiekami.

Latest posts by Katarzyna Pietrzak (see all)

Dodaj komentarz

Twój adres e-mail nie zostanie opublikowany. Wymagane pola są oznaczone *

Możesz użyć następujących tagów oraz atrybutów HTML-a: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <s> <strike> <strong>